Geschiedenis

De geschiedenis van Spanje is een samenvatting van invloeden van diverse culturen die op het grondgebied gewoond hebben.

De eerste bewoners van het Iberisch Schiereiland waren Kelten en Iberiërs. Uit deze periode komen de eerst geschreven getuigenissen over het Iberisch Schiereiland. Er wordt gezegd dat Hispania (met deze naam kenden de Romeinen het Schiereiland) een woord met Semitische wortels is en afkomstig uit Hispalis (Sevilla). Sinds het jaar 1.100 v.C. en tot aan de helft van de derde eeuw v.C., waren het de Feniciërs en Grieken die het handels- en cultureel contact met de hoge mediterrane beschavingen hadden. Aan het eind van deze etappe namen de Carthagers en de Romeinen respectievelijk de plaats in van deze beide beschavingen. De aanwezigheid van de Romeinen in Hispania duurde zeven eeuwen, waarin de wezenlijke begrenzingen van het Schiereiland vorm kregen met betrekking tot andere Europese volkeren. Aan het bestuur van het grondgebied, afkomstig uit Rome, worden zaken als het familieconcept, Latijn als taal, de religie en het recht toegevoegd… Aan het begin van de vijfde eeuw vestigen zich nieuwe bewoners afkomstig uit het noorden op het Schiereiland: de West-Goten in het binnenland en de Seuven in het westen. Deze Germaanse volkeren zagen zichzelf als de voortzetters van de gedoofde keizerlijke macht. De integratie tussen Spanjaarden en Germanen was een snel proces, behalve in het noordoosten van het schiereiland, waar Basken, Cantabriërs, en Asturiërs woonden, die zowel weerstand boden aan de Romeinen, als de West-Goten en later aan de moslims. Het uiteenvallen van het West-Gotische staatsapparaat veroorzaakte aan het begin van de achtste eeuw, de opeenvolgende infiltratie van Arabische en Berberse troepen die van de andere kant van de straat van Gibraltar kwamen. Halverwege de achtste eeuw hadden de moslims de bezitting voltrokken en Córdoba wordt het centrum van de welvarende staat Al Ándalus. De Arabische aanwezigheid in Spanje duurt bijna zeven eeuwen en laat een onuitwisbare stempel achter op het Spaanse culturele erfgoed. De kleine christelijke bolwerken in het noorden van het schiereiland worden, na een lange periode van vreedzame samenleving, de hoofdrolspelers van de Reconquista, de herovering van Spanje op de Moren, dat haar hoogtepunt bereikt met de bezetting van Granada in 1492 onder het bewind van het katholieke koningspaar, die traditioneel als de ontwerpers van de eenheid van het Schiereiland en van het keizerlijke bestuur van de Spaanse Renaissance beschouwd worden. Eveneens tijdens het bewind van het katholieke koningspaar en onder hun bescherming ontdekte Columbus het Nieuwe Continent (Amerika), een nieuwe grens van het latere grootste imperium van het Westen. De zestiende eeuw vertegenwoordigt het hoogtepunt van de Spaanse heerschappij ter wereld, een proces dat tot aan de helft van de zeventiende eeuw zou duren. Met het katholieke koningspaar en vooral met Filips de tweede, krijgt hetgeen in de zestiende eeuw het prototype van de moderne absolutistische Staat was, volledig vorm. Filips de vijfde begint de dynastie van de Spaanse Bourbons na de dood van Karel de tweede, de laatste van Oostenrijk, die geen nakomelingen had. De Spaanse Verlichting wordt gekenmerkt door een tijdperk van extern evenwicht, hervormingen en interne ontwikkeling. De crisis van het ancien régime opende de deuren voor de inval van Napoleon. De onafhankelijkheidsoorlog was een oorlog tegen de Franse invasie, maar het was ook een revolutionaire oorlog vanwege de cruciale deelname van het volk en vanwege de duidelijke vorming van een nationaal bewustzijn dat later vorm zou krijgen in de Grondwet van 1812. Het parlement van Cádiz kondigt zo één van de eerste Grondwetten ter wereld af waarin het basisprincipe erkend wordt dat de soevereiniteit op de natie berust. Het conflict tussen liberalen en absolutisten, of in andere woorden, tussen twee manieren van opvatten van de staatsvorm, zal gedurende de hele negentiende eeuw aanhouden. De kortstondige heerschappij van Amadeo de Saboya, een eerste republikeinse ervaring en het latere monarchistische herstel, in de persoon van Alfons de twaalfde, brengt Spanje in het begin van de twintigste eeuw dichterbij een reeks ernstige niet opgeloste problemen, die achteruitgaan na het definitieve verlies van de laatste bolwerken van het koloniale imperium: Cuba en de Filippijnen. Ondanks de onderbreking van de eerste wereldoorlog, waarin Spanje neutraal bleef, en na de dictatuur van Primo de Rivera, wordt opnieuw een monarchistische crisis veroorzaakt, die koning Alfons de dertiende in ballingschap brengt. Uit de stembussen ontstaat de eerste democratische Spaanse ervaring in de twintigste eeuw: de tweede republiek, een kortstondige poging tot grote hervormingen, die het land nodig had, tot stand te brengen en die zou mislukken door de militaire staatsgreep van generaal Franco en de uitbarsting van de Burgeroorlog in 1936. De militaire zege van generaal Franco is het begin van een dictatoriale periode die tot 1975 zou duren en die gekenmerkt wordt door een ijzeren interne politieke controle en het isolationisme op internationaal terrein, hetgeen de beginnende economische ontwikkeling in de jaren zestig niet verhindert. Na de dood van generaal Franco beginnen de Spanjaarden op vreedzame wijze de overgang van een dictatuur naar een democratie in een proces dat bekend is als "het Spaanse model". Juan Carlos de eerste, verheft zich als koning van alle Spanjaarden tot de eerste vaandeldrager van een sociale en democratische rechtsstaat waaraan in de grondwet van 1978 vorm wordt gegeven.

Culturele rijkdom

De Spaanse cultuur heeft in de loop der tijden een belangrijke rol gespeeld die ontstaan is in haar rijke historische ontwikkeling.

Spanje is vooral een mozaïek van culturen. Heterogene, oude en moderne culturen. Beschaafde en volksculturen. Kerkelijke en niet-kerkelijke culturen. Meervoudige en diverse culturen. De omvang van zijn culturen is aantrekkelijk. Het historische erfgoed is verblindend. En de levenskracht van zijn volk is fascinerend. De Spaanse cultuur is enorm gevarieerd en omvat alle uitdrukkingsvormen. Van de literatuur tot de schilderkunst, van muziek tot architectuur, van theater tot weeldekunst. In alle vormen heeft de Spaanse cultuur op één of ander historisch moment de hoogste artistieke hoogtepunten bereikt: vanaf de Oudheid (met zeer bijzondere voorbeelden van rotskunst) tot aan onze dagen (waarin de Spaanse architectuur zich wereldwijd in de avant-garde bevindt), hebben cultuur en kunst in Spanje een belangrijke plaats ingenomen. De huidige Spaanse cultuur geniet een goede gezondheid zoals bijvoorbeeld blijkt uit de welvarende uitgeversindustrie die jaarlijks meer dan 67.000 boeken uitgeeft of uit de platenindustrie die meer dan 500 miljoen euro per jaar factureert. Cultureel toerisme is een alternatief voor zon- en strandtoerisme aan het worden, gezien de rijkdom en kwaliteit van de musea, monumenten, feesten en tradities, als van de diverse cultuurtentoonstellingen en –uitingen. Bij wijze van voorbeeld vermelden we dat Spanje één van de rijkste landen ter wereld is wat betreft monumentale erfgoederen, zij heeft niet tevergeefs het grootste aantal werelderfgoederen van de UNESCO. Een geschatte inventaris zou op meer dan 20.000 belangrijke bestaande monumenten in Spanje uitkomen. Het theater en de Spaanse film is een Europese referentie aan het worden, waarbij de theaterfestivals van Merida, Sagunto of Almagro en de Filmfestivals van San Sebastian of van Valladolid opgemerkt dienen te worden. De Spaanse universiteiten spelen een opvallende rol van hun zijde, in de verspreiding van de nationale cultuur, waarbij in dit opzicht de zomerworkshops, zoals die van het Escorial, Salamanca, Santander of van de Internationale Universiteit Menéndez Pelayo (UIMP), gezeteld in Santander, Barcelona, Cuenca, Galicia, Pyreneeën, Sevilla, Tenerife of Valencia van belang zijn. Het wetenschappelijk en cultureel onderzoek wordt vertegenwoordigd door de Hoge Raad voor Wetenschappelijk Onderzoek, die rijksinstelling is.

Hoewel Spanje een belangrijk economisch plattelandsweefsel kent, concentreert de bevolking zich hoofdzakelijk in de grote steden.

Naar schatting is de Spaanse bevolking in 2010 iets minder dan 47 miljoen inwoners.

In de hoofdstad, Madrid, wonen meer dan 3 miljoen mensen. Als we echter ook de bevolking van de omringende gemeenten meetellen, dan ligt dit cijfer hoger dan 6 miljoen. De tweede belangrijkste stad is Barcelona met een volkstelling van 1,6 miljoen inwoners. Net als in het geval van Madrid, verhogen de aangrenzende gemeenten het aantal inwoners van de verzameling stadskernen tot meer dan 5 miljoen. Na Barcelona zijn de grootste steden Valencia (814.208 inwoners), Sevilla (703.206 inwoners), Zaragoza (674.317 inwoners), Málaga (568.305 inwoners) en Bilbao (354.860 inwoners).

De verplaatsing van de plattelandsbevolking naar de grote steden is nog steeds een factor, hoewel dit verschijnsel de laatste jaren in belang is afgenomen.

Feesten

Spanje staat bekend om zijn multiculturele rijkdom. Dit komt tot uiting in ieder aspect van het sociale leven. Wat dat betreft beslaat de diversiteit van de feestuitingen het gehele Spaanse grondgebied.

De Spaanse volksfeesten en -tradities hebben een duidelijke religieuze oorsprong. Dit feit komt terug in alle folkloristische uitingen waarin het religieuze hand in hand gaat met het heidense en ludieke. De culturele diversiteit van het land zorgt er ook voor dat over het gehele land de feestelijkheden erg variëren. Tegelijkertijd zijn er echter ook in heel Spanje veel festiviteiten die op dezelfde wijze worden gevierd. In Spanje begint het nieuwe jaar met het traditionele klokkenluiden op het plein Puerta del Sol in Madrid. Zowel in de hoofdstad als overal in het land komen duizenden mensen tezamen om het nieuwe jaar te vieren, waarbij iedereen bij elke klokslag één druif eet. Eén van de meest gevierde en traditionele vieringen van heel Spanje is echter de Semana Santa, of de paasweek. Deze week valt aan het einde van maart of aan het begin van april en is bekend om zijn kleurrijke en bij de mensen zeer geliefde processies. Daarentegen wordt de meerderheid van alle feesten gevierd tijdens de zomermaanden, van juni tot september, afhankelijk van de regio, waarbij het religieuze met sociaal-economische aspecten wordt gecombineerd. In grote delen van Spanje wordt ook het einde van de zomer gevierd (eind augustus en begin september) door de traditie van het samenvallen van de feesten met het binnenhalen van de oogsten (in het bijzonder de wijnoogst). Iedere zone van het land heeft daarnaast zijn eigen feesten. De meest bekende zijn de feesten van San Fermin in Pamplona, Sant Jordi en Mercé in Barcelona, Fallas in Valencia, het feest van de Reconquista in Granada, de Jaarmarkt van Sevilla in april of de feesten van San Isidro en het volksfeest van La Paloma in Madrid. Dit zijn slechts enkele voorbeelden uit duizenden feesten die over het hele land worden gehouden en gedurende bijna het hele jaar.

Geografische ligging

Spanje heeft een oppervlakte van 505.955 vierkante kilometer, waardoor het land tot de vijftig grootste landen van de wereld behoort.

Het grootste deel van het grondgebied ligt op het Iberisch schiereiland, de rest, zo’n 12.500 vierkante kilometer, zijn eilanden –de Balearen en de Canarische Eilanden- plus 32 vierkante kilometer die overeenkomen met de steden Ceuta en Melilla, die aan de Afrikaanse kust liggen. De ligging van het Iberisch schiereiland in het zuidwesten van Europa en op slechts 14 kilometer afstand van het Afrikaanse continent geeft Spanje een grote strategische waarde: met de oriëntatie op de Middellandse Zee aan de ene kant en als kruispunt van de wegen naar Afrika en Amerika aan de andere kant. Het feit dat Spanje voor een groot deel uit een schiereiland bestaat, verklaart de omvang van haar kustgebied, dat verdeeld is tussen de Atlantische Oceaan en de Middellandse Zee. Door de ligging, tussen 36 en 43 graden noorderbreedte, schommelt het klimaat van een gematigd zeeklimaat in het noorden, een Middelandse-zeeklimaat met continentale trekken in het centrum en een Middelandse-zeeklimaat in het oosten en zuiden, met als gevolg dat er een "nat Spanje" bestaat in het noorden en de berggebieden, het groene Spanje, met zijn loofrijke bossen, en het droge Spanje van de Middellandse Zee.

De Kroon

De leden van de koninklijke familie genieten van de genegenheid en het respect van het Spaanse volk.

De Spaanse koninklijke familie bestaat uit Z.M. koning Juan Carlos, H.M. Koningin Sofía, de prinsen van Asturië, Felipe en Letizia, en hun dochters, princes Leonor en princes Sofía. Eveneens maken H.K.H. infante Elena, H.K.H. infante Cristina, Z.Exc. meneer Jaime de Marichalar, Z.Exc. meneer Iñaki Urdangarín en de kinderen van de infanten, Felipe Juan Froilán de Todos los Santos, Victoria Federica, Juan Valentín de Todos los Santos, Pablo Nicolás, Miguel e Irene onderdeel van de familie uit. Zijne Hoogheid de koning, zoon van meneer Juan de Borbón y Battenberg, graaf van Barcelona en mevrouw María de las Mercedes de Borbón y Orleans, werd op 5 januari 1938 in Rome geboren. Zijn scholing genoot hij in Spanje en hij verkreeg de graad van officieer aan de militaire scholen en academiën van de drie krijgsmachten. Ook verkreeg hij de titel van militair piloot en studeerde hij politiek en internationaal recht, economie en openbare financiën. Hij trouwde op 14 mei 1962 met H.K.H. prinses Sofía van Griekenland en werd in 1969 als opvolger aangewezen tot staatshoofd. Op 22 november 1975 werd hij tot koning uitgeroepen en, tijdens zijn regeerperiode, heeft hij talrijke internationale bekroningen ontvangen uit dankbaarheid voor zijn Europagezinde profiel en voor zijn rol in het herstel van de democratie in Spanje. Koningin Sofía, dochter van de Koning en Koningin van Griekenland Pablo I en Federica, werd op 2 november 1938 in Athene geboren. Haar vorming richtte zich op kinderverzorging, muziek en archeologie. Naast het deelnemen aan institutionele en officiële plechtigheden, besteed zij een groot deel van haar tijd aan sociale en welzijnsacties, waardoor zij rechtstreeks contact met het Spaans volk heeft en waarbij zij gedurende al deze jaren rekent op de affectie van de burgers. Zijn Koninklijke Hoogheid de prins van Asturië, Felipe de Borbón y Grecia, is het derde kind, en de enige manlijke, van Hunne Majesteiten de Koning en de Koningin. Hij werd op 30 januari 1968 in Madrid geboren en is de troonopvolger sinds zijn vader tot koning uitgeroepen werd. Hij draagt de titel prins van Asturië, Prins van Girona en Prins van Viana, naast de titels Hertog van Montblanc, Graaf van Cervera en Heer van Balaguer.