Diagnose prostaatkanker

1

Meer zekerheid over diagnose prostaatkanker
Prostaatkanker is de meest gediagnostiseerde vorm van kanker bij mannen. Ongeveer één op de tien mannen loopt de kans om in zijn leven geconfronteerd te worden met deze diagnose, die zijn leven ingrijpend zal veranderen. De definitieve diagnose wordt gesteld door de patholoog op basis van de lichtmicroscopische evaluatie van prostaatbiopten.

2

Plasproblemen bij mannen
Ongeveer een derde van alle mannen boven de vijftig jaar krijgt te maken met plasklachten. “De sloot waar je vroeger overheen kon plassen wordt als het ware steeds smaller.” De prostaat maakt deel uit van het mannelijke voortplantingssysteem. De klier, zo groot als pingpongballetje, maakt vocht waarin de zaadcellen worden vervoerd. “Rondom je dertigste gaat het kliergedeelte van de prostaat groeien. Dat is een natuurlijk proces.” Eric van den Aker is uroloog in het Jeroen Bosch Ziekenhuis in Den Bosch en ziet op zijn spreekuur veel mannen met plasklachten. “Mensen denken dan al gauw dat hun prostaat te groot is geworden. Maar de grootte van de prostaat is niet de belangrijkste reden voor plasklachten. Ook iemand met een kleine prostaat kan op zijn eigen schoenen plassen.”

3

Nieuwe MRI Technieken
Op 15 januari 2008 ontving prof. Jelle Barentsz van het Koningin Wilhelmina Onderzoeksprogramma een subsidie van twee miljoen euro bestemd voor het ontwikkelen en toepassen van nieuwe MRI-technieken om prostaatkanker en mogelijke uitzaaiingen ervan beter in beeld te brengen.

4

5

Stap vooruit in diagnose en behandeling met histoscan
In het Tergooienziekenhuis in Hilversum wordt nu ruim een jaar gewerkt met de zogenaamde Histoscan. De tot nu toe behaalde resultaten zijn dusdanig bemoedigend dat de ziekenhuisdirectie onlangs besloot door te gaan met het gebruik van deze scan. Uroloog dr. Bram Zeijlemaker trekt de kar van deze zeer geavanceerde apparatuur in Nederland en vertelt de SCP zijn ervaringen.

Behandeling van prostaatkanker

1

HIFU op weg naar vaste plaats in bestrijding prostaatkanker
In de Nieuwsbrief van december 2008 besteedde SCP aandacht aan de HIFU-therapie die in drie Nederlandse Ziekenhuizen is gestart. We hadden destijds een interview met dr. Olav Aubel van het Franciscus Ziekenhuis uit Roosendaal. Na zo’n anderhalf jaar wilde de SCP de ervaringen weten met de tot nu toe met de HIFU-therapie verrichte ingrepen.

2

Kwaliteit in de kankerzorg
Kwaliteit van de kankerzorg staat volop op de agenda. Was kennis van kwaliteit in de zorg tot voor kort het exclusieve domein van de medische beroepsgroepen, dit verandert langzaam maar zeker nu de patiënt en specialist steeds meer een gelijkwaardige partner in de zorg worden.

3

Europees onderzoek in Groningen
Onderzoekers willen de resultaten van prostaatkankerbehandelingen graag verder verbeteren. Daarvoor zijn patiënten nodig die bereid zijn mee te doen aan wetenschappelijk onderzoek naar nieuwe behandelingen (trials).

4

Stent biedt uitkomst bij plasproblemen na brachy
Prostaatkankerpatiënten kunnen na brachytherapie last krijgen van een vernauwde of afgesloten plasbuis. In het Catharina-ziekenhuis in Eindhoven behandelen uroloog Dr. de Wildt en Dr. Scheepens deze patiënten door middel van de Memokath-stent. De SCP vroeg Dr. de Wildt naar het ‘hoe en wat’ van deze nieuwe techniek.

5

Nijmeegse ballon vermindert bijwerkingen bij prostaatbestraling

Dr. Emile van Lin promoveerde op woensdag 29 november 2006 aan de Radboud Universiteit Nijmegen. De titel van zijn proefschrift, luidde: “Targeted high-precision radiotherapy for prostate cancer.’ Hij testte voor zijn promotieonderzoek diverse technische hulpmiddelen die kunnen bijdragen aan een oplossing voor het probleem: hoe kun je hogere stralingsdoses toedienen en er tegelijkertijd voor zorgen dat de schade aan de omliggende gezonde organen beperkt blijft?

6

Gehypofractioneerde radiotherapie
Gaat gehypofracteerde radiotherapie de huidige externe radiotherapie in de toekomst opvolgen? Op de afdelingen Radiotherapie van de Daniël den Hoed Kliniek in Rotterdam en het Nederlands Kanker Instituut in Amsterdam wordt er een studie naar gedaan. Dr. L. Incrocci en dr. F.J. Pos buigen zich in een zogenaamde HYPRO-studie over deze nieuwe vorm van bestralen, waarvoor zij subsidie krijgen van KWF Kankerbestrijding. De SCP sprak met Luca Incrocci in Rotterdam.

7

Uitzaaiingen in de botten

Door het toenemende gebruik van PSA-bepalingen is het aantal mannen dat bij het stellen van de diagnose prostaatkanker al met uitzaaiingen wordt geconfronteerd sterk afgenomen. Desondanks krijgt een deel van de patiënten gedurende het beloop van de ziekte helaas toch met uitzaaiingen te maken, vooral in de botten. Een aantal adviezen en ondersteunende behandelingen op een rij.

8

Snelle vermindering groei van kankercellen met nieuw middel
Een nieuwe hormonale behandelingsmogelijkheid biedt nieuwe perspectieven voor mannen met een gevorderde, hormoonafhankelijke prostaatkanker. Receptorblokker degarelix (werkzame stofnaam) verlaagt snel de testosteronspiegels en vertraagt zo de groei en verspreiding van kankercellen.

9

Hyperthermie: hoe warmte kan genezen

Genezen met warmte, dat lijkt op hokuspokus. Het is het niet. Een behandeling met warmte, hyperthermie, wordt overal ter wereld binnen de reguliere geneeskunde toegepast. Door het lichaam plaatselijk of in z’n geheel te verwarmen, worden tumoren aangepakt, veelal in samenwerking met bestraling of chemotherapie.

10

Palliatieve behandeling van prostaatkanker

Na de diagnose prostaatkanker is genezing niet altijd mogelijk. De SCP sprak met medisch oncoloog prof. dr. Winald R. Gerritsen over palliatieve behandelingen.

11

Nieuwe bisfosfonaten therapie
Wanneer prostaatkanker uitzaait is dat doorgaans naar het bot. Ongeveer 60-70% van alle patiënten met prostaatkanker krijgen daardoor uiteindelijk met botkanker te maken. De gevolgen hiervan zijn vaak aanzienlijk. Er kan sprake zijn van hevige pijnen, de botten kunnen verzwakt raken en daardoor breken, of (bij rugwervels) inzakken. Voor de klachten bij en gevolgen van uitzaaiingen in de botten, tegenwoordig ook wel samengevat onder de term 'skeletal related events' (SRE's, in het skelet optredende verschijnselen), zijn intensieve behandelingen nodig.

12

Laparoscopische radicale prostatectomie: een kijkoperatie voor prostaatkanker
Voor een radicale prostaatverwijdering via de laparoscopische operatie is het niet (meer) nodig om naar het buitenland te gaan. Ook in Nederland wordt deze operatie uitgevoerd, op goed niveau en in diverse centra. In dit artikel licht Dr Beerlage van het Jeroen Bosch Ziekenhuis toe wat er bij deze operaties komt kijken en wat de overwegingen kunnen zijn om voor deze vorm van opereren te kiezen.

13

Hyperbare zuurstoftherapie
Prostaatkankerpatiënten die met radiotherapie zijn behandeld kunnen nog wel tot 15 jaar na deze therapie last hebben van bestralingsschade aan gezond weefsel met als gevolg o.a. bloedingen aan darmkanaal en/of urinewegen. Een slechte bloedtoevoer bij deze wonden is vaak de oorzaak van het slecht genezen van deze wonden. Hyperbare zuurstoftherapie kan helpen het genezingsproces van deze wonden te bespoedigen.

14

Onderzoek naar bijwerkingen van bestraling
Prostaatkankerpatiënten die niet geopereerd kunnen of willen worden, kunnen onder andere kiezen voor radiotherapie. Deze bestraling kan zowel inwendig als uitwendig plaatsvinden. De inwendige bestraling (brachytherapie) is alleen in een aantal specifieke gevallen mogelijk (bij een bepaalde PSA-waarde, volume prostaat, Gleason-score, geen uitzaaiingen). Patiënten die niet in aanmerking komen voor brachytherapie en kiezen voor radiotherapie worden uitwendig bestraald.

15

HIFU nu eindelijk ook in Nederland
De HIFU-therapie (High Intensity Focused Ultrasound) wordt al enkele jaren in het buitenland toegepast. Tot nu toe zijn er ruim 16.000 patiënten behandeld, waarvan 200 in Antwerpen. Sinds kort zijn er ook in Nederland enkele ziekenhuizen waar een start is gemaakt met de HIFU-behandeling voor prostaatkanker. De vergoeding van de behandeling is nog niet bij alle zorgverzekeraars geregeld, de ziekenhuizen betalen het deels uit eigen budget. De SCP ging op bezoek bij het Franciscus ziekenhuis Roosendaal en sprak met dr. O.G.J.M. (Olav) van Aubel, uroloog, die deze behandeling uitvoert.

16

Protonen: een nieuwe bestralingtechniek met minder nadelen
Veel prostaatkankerpatiënten die niet geopereerd kunnen of willen worden, ondergaan radiotherapie in de vorm van brachytherapie of externe bestraling. De nadelen en gevolgen van bestraling zijn dat naast de vernietiging van de kwaadaardige kankercellen ook aan gezond weefsel schade kan worden toegebracht. De gebruikelijke stralen bij radiotherapie zijn fotonen. Een interview met prof. dr. Hans Langendijk, radiotherapeut aan het Universitair Medisch Centrum Groningen (UMCG), over een nieuwe bestralingstechniek.

17

Cryochirurgie van de prostaat: Een tweede kans?
Cryochirurgie werd in mei 2006 voor het eerst uitgevoerd bij prostaatkankerpatiënten in Nederland. Naast het Canisius-Wilhelmina Ziekenhuis in Nijmegen kunnen mannen nu ook in het St. Antonius Ziekenhuis in Nieuwegein en het Universitair Medisch Centrum Groningen (UMCG) terecht. Een update.

18

Brachytherapie voor prostaatkanker in nieuw jasje
Afhankelijk van het stadium van de prostaatkanker en de conditie van de patiënt zijn er verschillende behandelmethoden mogelijk. Bij de tot in de prostaat beperkte, niet uitgezaaide tumoren zijn de meest gebruikelijke primaire behandelmethoden prostatectomie, uitwendige bestraling en inwendige bestraling.

19

Openheid over open radicale prostatectomie
Bij de 0800-lotgenotenlijn van de SCP blijkt dat sommige patiënten er toe neigen de open operatie als een achterhaalde methode te beschouwen voor de behandeling van prostaatkanker. Zij verwachten van de laparoscopische en robotoperaties veel betere resultaten. Voor de SCP een reden om eens te praten met een chirurg die zeer frequent prostaten verwijderd middels de ‘klassieke open operatie’, dr. Paul Kil van het Elisabeth Ziekenhuis in Tilburg.

20

Brachytherapie, wie zaait zal oogsten
Prostaat brachytherapie is een vorm van locale behandeling van prostaatkanker in een vroeg stadium, waarbij radioactieve bronnen (jodium-125-‘zaadjes’) direct in de prostaat geplaatst worden. Deze behandeling wordt inmiddels door de meeste urologen geaccepteerd als gelijkwaardig aan operatie (radicale prostatectomie).

Gevolgen van prostaatkanker

Bekkenfysiotherapie na prostaatoperaties
Mannen kampen na een prostaatoperatie of een andere ingreep aan de prostaat vaak met urineverlies. Urineverlies is lastig, belemmerend en wordt vaak als beschamend ervaren. Het heeft een negatieve invloed op de kwaliteit van leven. Aan urineverlies is echter vaak iets te doen. Door bewustmaking van de bekkenbodemspieren en het op de juiste wijze oefenen van deze spieren, met niet alleen aandacht voor spierversterking, maar ook voor maximale ontspanning en door het aanleren van een goed toiletgedrag en –regime kunnen de klachten verminderen of verdwijnen.

2

Seksuele revalidatie na operatie of bestraling
Interview met dr. Wim Meinhardt, uroloog aan het Nederlands Kanker Instituut/ Antoni van Leeuwenhoek Ziekenhuis (NKI/AvL) over seksuele revalidatie na een operatie of bestraling. Dit interview is gepubliceerd in de SCP-Nieuwsbrief, het tijdschrift voor donateurs van de Stichting Contactgroep Prostaatkanker.

3

Kwaliteit van leven na prostaatkanker
De meeste mensen die prostaatkanker overleven vinden hun kwaliteit van leven goed. Een groot deel van de mannen die behandeld zijn aan prostaatkanker is echter ontevreden over zijn seksleven. De ontevredenheid kan voor een groot deel worden verklaard door erectieproblemen. Dit blijkt uit promotieonderzoek.

4

Zenuwstimulatie bij incontinentie
In het tijdschrift “BETER” van de Alysis zorggroep lazen we over een promotieonderzoek naar zenuwstimulatie van de enkel ter behandeling van incontinentie. De SCP vroeg zich af of de methode ook werkzaam zou kunnen zijn voor prostaatkankerpatiënten en stelde de promovendus van deze methode enkele vragen.

5

Psychosociale gevolgen van prostaatkanker
Horen dat je prostaatkanker heabt, brengt een grote schok teweeg. Het leven dat je als vanzelf leefde, is opeens stil komen te staan. Toekomstperspectieven veranderen, het draait allemaal om óverleven. Zomaar geconfronteerd worden met de dood is een ingrijpende gebeurtenis. Dan komt er ook nog een operatie of een andere behandeling, met alle bijwerkingen van dien. De verwerking hiervan gaat niet van de ene op de andere dag.

6

Operatieve oplossingen bij incontinentie na prostaatkanker
Verreweg de meeste mannen zijn na een radicale prostatectomie een periode incontinent. Bekkenfysiotherapie onder begeleiding van een geregistreerde bekkenfysiotherapeut kan het genezingsproces bespoedigen. Een klein percentage mannen heeft ondanks bekkenfysiotherapie na een jaar nog steeds last van urineverlies. Zij staan voor de keus om nog jaren lang incontinentiemateriaal te gebruiken zoals luiers en inlegkruisjes of te laten onderzoeken of een operatieve ingreep verbetering kan brengen bij de incontinentie.

7

Pijn bij kanker
Pijn bij kanker komt onnodig vaak voor, stelt de Maastrichtse internist Marieke van den Beuken-van Everdingen vast in een studie, waarop ze in januari 2009 promoveerde. Ze vroeg samen met collega’s 1429 patiënten met kanker in Midden- en Zuid-Limburg naar hun pijnbeleving. De cijfers zijn onthutsend als je weet dat met een goede behandeling bij 85 tot 90 procent van de kankerpatiënten de pijn adequaat gestild kan worden. “Je bent niet helemaal pijnvrij, maar je kunt ermee leven,” geeft Van den Beuken van Everdingen aan.