Volwassenen in detentie
Mensen die zijn opgesloten in het gevangeniswezen zijn veroordeeld voor een misdrijf of zijn nog niet veroordeeld en in afwachting van het vonnis van hun rechtszaak. Volwassenen gedetineerden zitten vast in gevangenissen en Huizen van Bewaring. Een gevangenisstraf kan alleen worden opgelegd als er sprake is van een misdrijf (diefstal, geweldsdelicten, zedendelicten, doodslag of moord).
De verantwoordelijkheid voor volwassenen in detentie ligt bij de Sector Gevangeniswezen (GW) van DJI.
Jongeren in detentie
In een justitiële jeugdinrichting verblijven jongeren in de leeftijd van 12 tot 18 jaar, met een uitloop naar maximaal 23 jaar. Er zijn aparte groepen voor jongens en meisjes. Voor jongeren met bijzondere behoeften bestaan speciale groepen. Jongeren kunnen in een jeugdinrichting komen omdat ze iets gedaan hebben waarvoor ze straf verdienen.
Nederland heeft elf justitiële jeugdinrichtingen. Een jeugdinrichting kan meerdere locaties op verschillende plaatsen hebben. In de jeugdinrichtingen verblijven jaarlijks ongeveer 5000 jongeren. Sommigen slechts een paar dagen, anderen tot maximaal zes jaar.
De verantwoordelijkheid voor jongeren in detentie ligt bij de sector Justitiële Jeugdinrichtingen (JJI) van DJI.
Vreemdelingen in bewaring
In detentie- en uitzetcentra verblijven aan de grens geweigerde vreemdelingen, illegale vreemdelingen en drugskoeriers. De meeste vreemdelingen verblijven hier op grond van een bestuursrechtelijke maatregel: zij zijn aan de grens geweigerd of verblijven illegaal in Nederland. Een aantal vreemdelingen heeft ook een strafbaar feit gepleegd.
Binnen DJI ligt de verantwoordelijkheid voor vreemdelingen bij de Directie Bijzondere Voorzieningen (DBV).
Patiënten in forensische zorg
Forensische patiënten krijgen een behandeling, die erop is gericht het gedrag zodanig te veranderen, dat de patiënt niet opnieuw een delict pleegt. De patiënt krijgt een behandeling voor een stoornis of een verslaving, of hij krijgt een therapie om te leren omgaan met zijn stoornis. De bekendste maatregel onder forensische zorg is de tbs-maatregel.
De rechter kan verschillende vormen van forensische zorg opleggen aan volwassenen. Patiënten komen bijvoorbeeld terecht op een speciale zorgafdeling of bij een GGZ-instelling voor het volgen van een poliklinische behandeling. Maar ook tijdens een verblijf in een gevangenis kan forensische zorg nodig zijn. Dan wordt niet alleen gekeken naar de benodigde behandeling, maar ook naar de mate van beveiliging die daarbij nodig is. Wie verder is in zijn behandeling, kan in een minder beveiligde omgeving worden geplaatst.
De verantwoordelijkheid voor patiënten in forensische zorg ligt bij de Directie Forensische Zorg (DForzo) van DJI.
