Van schets tot medaille

Het begint met een idee. Voor een blijvende herinnering zoals een medaille, legpenning, speldje of sleutelhanger wordt altijd eerst een schets gemaakt. Soms komt de klant er zelf mee, maar vaker levert de detaillist ons een ontwerp aan: in de vorm van een tekening, een kaart of een uitgewerkt voorstel van een reclamebureau. Voor bijna alle artikelen die Medaillefabriek Stol produceert wordt een persmatrijs gemaakt. Dat gebeurt op de graveerafdeling, door medewerkers die zijn opgeleid aan ‘De Vakschool’ in Schoonhoven. Zij sturen de schets naar een computergestuurde graveermachine, maar aan het secuur afwerken van de persmatrijs komt ook veel handwerk te pas. Afhankelijk van de tekening zijn ze met een persmatrijs vaak wel een paar uur bezig.

Persmatrijs

De persmatrijzen zijn van staal, dat in rollen wordt aangeleverd. Op de perserij zagen ze er stukken van ongeveer acht centimeter van, die vervolgens worden vlakgedraaid en geslepen. Na gebruik worden de persmatrijzen in grote kasten bewaard, zodat ze makkelijk zijn terug te vinden. Jaarlijks komen er zo’n achthonderd nieuwe persmatrijzen bij. De meeste producten van Medaillefabriek Stol zijn gemaakt van messing. Soms kiezen klanten voor aluminium, of afhankelijk van het artikel, voor goud of zilver. Als de afbeelding er goed op staat, wordt de persmatrijs in een frictiepers geplaatst en met een flinke klap op het messing geslagen. De druk kan oplopen tot wel tweehonderd ton!

Afwerking

Eenmaal geslagen is de medaille nog lang niet klaar. Het kan zijn dat de letters of de afbeelding(en) onscherp ogen: dan moet er opnieuw worden geperst. Is de afbeelding wel goed, dan gaat de medaille door naar de bankwerkerij voor het fijne werk: een gaatje, een oogje, een speldje en soms een versiering. Op sommige artikelen brengt de edelsmid een diamantje aan.

Op de galvanische afdeling krijgt de medaille de basiskleur. Daar wordt verzilverd, gebronsd, goudbrons gebeitst of verguld. Vervolgens wordt hij geoxideerd en schoongemaakt in een trommel. Dan wacht het palmzaagsel, waarin de medaille wordt gedroogd en het glasparel - dat kleine krasjes verwijdert.

Versiering

Tenslotte rest nog een uiterst secuur klusje voor de lakafdeling. Daar worden de medailles stuk voor stuk met de hand ingekleurd met verf. Soms krijgen ze daarna nog een polyesterlaagje, dat zorgt voor een mooie glans. Als dit niet het geval is, dan is het spuiten van het vernislaagje over de medaille de laatste stap in het productieproces. Die lak beschermt. Dus let op: een medaille nooit poetsen!